Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ III được tổ chức tại tỉnh Lai Châu
Là địa phương có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, tạo ra sự đa dạng về văn hóa, tỉnh Lai Châu xác định bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa làm nguồn lực thúc đẩy phát triển du lịch là một hướng đi phù hợp.
Với 20 dân tộc anh em cùng sinh sống trên địa bàn, trong đó có 84,6% là đồng bào dân tộc thiểu số, gồm các dân tộc: Thái, Tày, Nùng, Si La, Phù Lá, Lào, Lự, Lô Lô, La Hủ, Mường, Mảng, Mông, Kinh, Khơ Mú, Kháng, Hà Nhì, Hoa, Giáy, Dao và dân tộc Cống. Mỗi dân tộc lại có bản sắc văn hóa riêng, góp phần tạo nên bức tranh đầy màu sắc vô cùng độc đáo, được thể hiện rõ qua trang phục truyền thống, kiến trúc nhà ở, lễ hội, làng nghề, văn hóa ẩm thực, văn hóa tâm linh, văn hóa văn nghệ, tiếng nói, chữ viết…
Đặc biệt là các dân tộc ở Lai Châu còn có một hệ thống các lễ hội độc đáo như lễ Tủ Cải của dân tộc Dao, lễ hội Gầu Tào của người Mông, lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu, hội Kin Pang then, hội nàng Han của người Thái trắng, lễ hội Xên Mường, Tết mùa mưa của người Hà Nhì, lễ hội Bun Vốc Nặm (lễ hội té nước) của người Lào…. Đây chính là những nguồn lực xã hội nhân văn để khai thác phát triển du lịch rất thuận lợi, mang đậm bản sắc riêng biệt với nhiều địa phương khác.
Những năm qua, các cấp ủy đảng và chính quyền tỉnh Lai Châu đã ban hành nhiều văn bản để tạo ra những cơ chế, chính sách và lộ trình cụ thể nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa tương xứng với tiềm năng, lợi thế vốn có, từ đó thúc đẩy phát triển du lịch, văn hóa và nâng cao đời sống cho người dân.
Ngày 17/02/2021, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Nghị quyết đã nhấn mạnh quan điểm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc là nhiệm vụ quan trọng, cần thiết. Giá trị văn hóa đặc sắc các dân tộc phải trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội, nhất là phát triển du lịch.
Các di sản văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc trên địa bàn tỉnh Lai Châu được bảo tồn như lễ hội, nghề thủ công truyền thống,…
Nghị quyết đặt ra mục tiêu trong giai đoạn 2021 – 2025, mỗi dân tộc phấn đấu bảo tồn ít nhất 1 di sản văn hóa truyền thống tốt đẹp, ưu tiên lễ hội, chữ viết, ẩm thực, trang phục, nghề thủ công truyền thống và nghệ thuật trình diễn dân gian. Bên cạnh đó, tỉnh cũng sẽ tập trung bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 2 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và xây dựng 3 hồ sơ khoa học đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Trong giai đoạn 2026 – 2030, mục tiêu quan trọng là bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tiến tới đề nghị UNESCO vinh danh 1 di sản là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; phấn đấu xây dựng mới và nâng tầm thêm 1 bản du lịch cộng đồng thành làng văn hóa đặc trưng, tiêu biểu của quốc gia. Ngoài ra, tỉnh Lai Châu sẽ tiếp tục đầu tư, nâng cấp 1 chợ phiên truyền thống trở thành trung tâm giao lưu văn hóa, trao đổi sản phẩm du lịch, sản phẩm nông nghiệp vùng Tây Bắc; xây dựng 1-2 sản phẩm du lịch văn hóa thường niên của tỉnh; xây dựng 1-2 sản phẩm du lịch sinh thái lòng hồ gắn với trải nghiệm văn hóa tốt đẹp các dân tộc.
Triển khai thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 17/02/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, UBND tỉnh Lai Châu đã ban hành Quyết định số 562/QĐ-UBND ngày 17/5/2021 phê duyệt Đề án “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030”.
Đề án đã nêu ra các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể trong từng giai đoạn để bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch ở Lai Châu. Trong giai đoạn 2021- 2025, ngành Du lịch tỉnh Lai Châu sẽ tập trung vào 5 nhiệm vụ:
Nhiệm vụ thứ nhất là các huyện, thành phố bố trí ngân sách địa phương thực hiện nhiệm vụ bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc cư trú thành cộng đồng, gắn với giữ vững ổn định chính trị, tăng cường đoàn kết, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Nhiệm vụ thứ hai là bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa các tài liệu có liên quan đến di sản; xây dựng bộ sưu tập hiện vật và phim tư liệu vùng văn hóa, các dân tộc cư trú thành cộng đồng phục vụ công tác trưng bày chuyên đề; hỗ trợ nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân, người nắm giữ và thực hành di sản sưu tầm, truyền dạy văn hóa phi vật thể các dân tộc gắn với phát triển du lịch.
Nhiệm vụ thứ ba là xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với phát triển du lịch cộng đồng.
Nhiệm vụ thứ tư là xây dựng các điểm trưng bày, giới thiệu sản phẩm văn hóa, nông sản gắn với các điểm tham quan, ngắm cảnh, chụp ảnh trên cung đường Quốc lộ 4D Sa Pa – Lai Châu nhằm thu hút khách từ Sa Pa sang, đồng thời thành lập Trung tâm thông tin du lịch tại Sa Pa.
Nhiệm vụ thứ năm là phấn đấu tốc độ tăng trưởng khách du lịch và xây dựng bản du lịch cộng đồng tiêu biểu quốc gia, tiến tới đề nghị công nhận điểm du lịch cộng đồng ASEAN.
Để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, Đề án có nêu ra 6 giải pháp trọng tâm, trước hết là tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, Chính quyền, sự phối hợp của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội, sự tham gia của các tầng lớp nhân dân trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc. Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường nghiên cứu, sưu tầm, phục dựng, lưu giữ, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Đề án đặc biệt nhấn mạnh giải pháp sử dụng các giá trị văn hóa đặc sắc để phát triển du lịch. Và để làm được điều này, ngành Du lịch tỉnh Lai Châu sẽ cần hoàn thiện cơ chế, chính sách; tập trung các nguồn lực cho bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường liên kết, hợp tác trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch.
Trên cơ sở đó, ngày 10/12/2021, Hội đồng nhân dân tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 59/2021/NQ-HĐND ban hành Quy định một số chính sách hỗ trợ bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025. Quy định đã nêu rõ những quy định cụ thể về các hoạt động: Khôi phục lễ hội truyền thống, nghề thủ công truyền thống; bảo tồn và phát huy các lễ hội truyền thống, chợ phiên truyền thống; truyền dạy văn hóa truyền thống, truyền dạy và sản xuất vật mẫu nghề; tổ chức các đội văn nghệ quần chúng; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển các điểm du lịch cộng đồng có điều kiện, lợi thế tiêu biểu; đa dạng hóa sản phẩm du lịch và dịch vụ du lịch.
Với những quyết tâm như trên, các cấp ủy đảng và chính quyền tỉnh Lai Châu luôn xác định các giá trị văn hóa đặc sắc phải trở thành nền tảng để phát triển kinh tế du lịch tại địa phương, từ đó tạo ra việc làm và thu nhập cho người dân.
